ANA SAYFA     HAKKIMIZDA     MÜZE     ŞEHİTLERİMİZ     DOKÜMAN ARŞİVİ     FOTOĞRAF ARŞİVİ     GEZİ     YAZARLARIMIZ     İLETİŞİM  
 
  Müze  
  1. Dünya savaşı  
  İtilaf Dev. Savaş Planları  
  Ordular  
  Savaşa Girmemiz  
  Komutanlar  
  Çanakkale Savaşı  
  Deniz Savaşları  
  Hava Savaşları  
  Kara Savaşları  
  Cephede Koşullar  
  Gaz Kullanıldı mı?  
  Savaşın Sonuçları  
  Savaşın Etkileri  
  Çanakkale ve Yahudiler  
  Şehitlerimiz  
  Gazilerimiz  
  57. Alay Tarihi  
  Asker Mektupları  
  Anzaklar  
  Arşivlerde Çanakkale  
  Çanakkale Gençlik ve Sporcular  
  Asker İmamlar  

Sitede Ara


 

Cephede Koşullar (yeni)

« Geri   

    Askerlerin Sosyal İhtiyaçlarının Temini     Bitler
    Cephede Askerin Maneviyatı     Dinlenme ve Eğlence
    Hastalıklar     Sinekler
    Siperde Koşullar     Siperde Koşullar
    Su Sorunu     Yaralı ve Ölüler
    Yiyecek
 

• Askerlerin Sosyal İhtiyaçlarının Temini

   Paylas


Hilâl-i Ahmer Çayhaneleri

Hilâl-i Ahmer Cemiyeti, cephe gerisinde hastanelerin tesisi, doktor, sıhhî malzeme ve yaralıların gemiler ile nakli gibi birçok hizmetin yanında özellikle açtığı çayhaneler ile binlerce askerin çay ihtiyacını karşılayarak, asker menfeatine büyük bir hizmet yapmıştır. Cemiyet, sadece çayhanelerin tesisi ile de yetinmemiş, birçok çayhanenin hemen yanı başında askerlerin dinleneceği misafirhaneler de açmıştı.

Bu çayhanelerin en önemlileri, Sirkeci ve Haydarpaşa’da açılmıştır. Buralarda, cepheye nakli yapılan askerler ile cepheden getirilen yaralılara çayla birlikte, ekmek, süt, ayran, yoğurt, sigara gibi temel ihtiyaç maddeleri dağıtılmıştır. Sirkeci’deki Çayhane, gelen vapurların iskeleye yanaştıktan sonra yaralılara hastanelere nakil öncesi ikramda bulunarak hem bedenen hem de ruhen istirahatlarını sağlamıştır. Bununla da yetinmeyen çayhane memurları, çoğu zaman kendi vazifelerini bitirdikten sonra istasyondaki Sevk ve Mecrûhîn Komisyonu’na da yardım ederek komisyonun işlerini daha kolayca yapmasını sağlamıştır .

Cemiyet, Haydarpaşa Çayhanesi’nin yanında 100-150 yataklık bir misafirhane açmıştır. Alçılan bu misafirhanelerde , yoğunluğun fazla olduğu günlerde günlük 400 kişinin barındırıldığı olmuştur .
Cephe gerisinde yaralıların karşılanması ve hastanelere nakilleri sırasında büyük hizmeti görülen bu müesseselerin birer benzeri de cephede kurulmuştu. Sirkeci Çayhanesi memuru Kenan Bey’in idaresinde cepheye sevk edilen ve cepheden herhangi bir sebeple geriye gönderilecek askerlere hizmet vermek amacıyla Akbaş ve Lapseki’de birer çayhane açılmıştır. Zamanla ordu teşkilâtının genişlemesi, yaralı ve hastaların sevkıyâtının denizaltı tehlikesi nedeniyle kara yolu ile de yapılmaya başlanması üzerine cepheye asker nakli güzergâhında bulunan Ilgardere ve Değirmenburnu’nda da çayhaneler açılmıştır. Buralarda da çayın yanında ekmek gibi gıda maddelerinin dağıtımı yapılmıştır .

Ayrıca cephedeki, harp ve seyyar hastanelerin sedye, yatak, çarşaf, ilaç gibi temel ihtiyaçlarının bir kısmı da bu çayhaneler aracılığı ile sağlanmıştır . Özellikle siperlerdeki askerlerin ihtiyaçlarını temin etmek için ihtiyaç duyulduğunda “seyyar çayhaneler” de hazırlanmış, Soğanlıdere, Arıburnu, Anafartalar’a kadar gidilerek, ateş hattında ağır yaralılara çay ikramında bulunulmuştur .

Hilâl-i Ahmer Cemiyeti sadece cephe ve gerisinde değil, yaralıların naklinin yapıldığı Şirket-i Hayriye vapurlarında da çay hizmeti vermiştir. Gülnihal ve Şirket-i Hayriye’nin 60, 61, 63, 70 numaralı vapurlarında açılan çayhanelerde toplam 137.495 fincan çay dağıtılmıştır . Alman Kızılhaç’ı emrine verilen Reşit Paşa Vapuru’nda da çay hizmetini Hilâl-i Ahmer Cemiyeti yürütmüştür .

Bu çayhaneler, ilk açıldığı günden itibaren büyük bir hizmet görmüş, yaralıları en güzel şekilde karşılamış, soğuk kış günlerinde sıcak çay ikram ederek herkesin takdirini kazanmıştır. Bu durum Hanımlar Şubesi’nin çıkardığı takvimlerde “… Teşyî-i istikbâl i’zâz-u ikram eylediği kış günleri, sıcak çayın hüsn ü tesiri her taraftan lisân-ı takdir ile bildirildi. Ve Hilâl-i Ahmer Cemiyeti’ne bu hizmetinden dolayı beyân-ı teşekkürât edildi.” şeklinde ifade edilmektedir Bu çayhanelerde 1915 yılı boyunca dağıtılan çay miktarı toplam 1.248.965 adet fincan çay olmuştur. Bu çayhanelerden en fazla hizmeti 961.296 adet fincan ile Akbaş Değirmendere ve Ilgardere’de açılan çayhaneler vermiştir. Bunu 150.004 adet fincan ile Sirkeci Çayhanesi izlemiştir. Bütün bu rakamlara Sirkeci Çayhanesi’nin kapandığı tarihe kadarki faaliyetleri ve cemiyetin hasta nakil gemilerindeki dağıttığı çay da eklenince toplam miktar 1.400.328 adet fincana ulaşmaktadır. Cemiyet bu faaliyetlerini sürdürürken 700 kilo çay, 21.005 kilo da şeker kullanmıştır .

Bu çayhaneler askerin cephedeki motivasyonunu artırmıştır. Kendisine yapılan bu hizmeti gören asker tabiî olarak arkasında milletin gücünü hissetmiş, bu da savaştaki performansını artırmıştır.

Kaynaklar

Münim Mustafa, s. 52; Mühlman, s. 112; Özkök, s. 4; Sunata, s. 133-134.
Çanakkale Harekâtı, III, 528; Conk, Çanakkale Hatıraları, s. 149; Önder, s. 61.
ATASE, Kls. 1343, Dos. 4 , Fih. 5-27.
ATASE, Kls. 2208, Dos. 21, Fih. 5-4.
OHACR, s. 17; OHAM, sayı: 5, s. 112-113; Sarı; Özaydın, s. 166.
Takvim III, s. 123; Seçil Karal Akgün, Murat Uluğtekin, Hilâl-i Ahmer’den Kızılay’a, Ankara 2002, s. 201.
OHACR, s. 9-10; OHAM, sayı: 5, s. 112-113; Türkiye Kızılay Derneği 73 Yıllık Hayatı 1877-1949,
Ankara, 1950, s. 32.
ATASE, Kls. 2189, Dos. 41 , Fih.2-2; OHACR, s. 19.
OHACR, s. 19; Nil Sarı- Zuhal Özaydın, s. 166.
Nil Sarı- Zuhal Özaydın, s. 166.
OHAM, sayı, 5, s. 112-113.
OHACR, s. 21.
Osmanlı Hilâl-i Ahmer Cemiyeti Hanımlar Heyet-i Merkeziyesi Tarafından Tertib Edilen Takvim II, 1332, s. 20.

Lokman Erdemir' e Teşekkür Ederim

Bu Yazı 10281 kere okunmuştur.


Sayfalar  12
 

 
 

Sitede yayınlanan her türlü yazı, haber, resim, şiir, müzik ve videonun izinsiz kullanılması, yayınlanması yasaktır.

 

Tasarım & Programlama ÜÇBOYUT